Galeria Malarstwa Polskiego 1800-1945 pochodzi w większości ze zbiorów przedwojennego Muzeum Śląskiego, gromadzonych w latach 1927-1939 przez ówczesnego dyrektora dr. Tadeusza Dobrowolskiego. Obrazy kupowano w antykwariatach Krakowa, Warszawy, Lwowa, na krajowych wystawach sztuki, od prywatnych właścicieli oraz bezpośrednio od artystów a także w galeriach zagranicznych – w Paryżu i Wiedniu. Kolekcja była tymczasowo w salach Urzędu Wojewódzkiego i miała być przeniesiona w 1940 roku do nowo wznoszonego gmachu. Plany te zniweczył wybuch wojny. Budynek muzealny, jeden z najbardziej nowoczesnych w Europie, symbol kultury polskiej na Śląsku, został przez Niemców doszczętnie zniszczony i rozebrany, a część zbiorów umieszczono w Landesmuseum w Bytomiu. Wskutek braku odpowiedniego zabezpieczenia, ze zbioru liczącego przed wojną 280 obrazów zaginęło ponad 100 obiektów. Muzeum Śląskie w Katowicach przestało istnieć.